ความเมตตา คืออะไร วิธีสร้างความมีเมตตา และความเข้าใจคนอื่น

ความเมตตา คืออะไร วิธีสร้างความเมตตา และความเข้าใจคนอื่น

ความเมตตา คืออะไร วิธีสร้างความเมตตา และความเข้าใจคนอื่น – ก่อนหน้านี้เราพูดถึงความฉลาดทางอารมณ์ (EQ) ของคุณคนเดียว แต่บทนี้เราจะพูดถึงความฉลาดทางอารมณ์ระหว่างบุคคลครับ

ซึ่งข่าวดีก็คือ ยิ่งคุณเข้าใจตัวเองมากเท่าไหร่ ก็จะยิ่งเข้าใจคนอื่นมากขึ้นด้วย เรียกว่าได้ประโยชน์ 2 in 1 เลยทีเดียว

นี่เป็นสรุปเนื้อหาในบทที่ 7 ของหนังสือ Search Inside Yourself (ตื่นรู้กับ Google) เขียนโดย Chade Meng Tan ซึ่งพูดเรื่องการฝึกสติ และสมาธิในชีวิตประจำวัน ไปจนถึงการทำฝันให้เป็นจริง โดยที่เรายังมีความสุขสุดๆ ไปพร้อมกันด้วย

บทที่ 1 ความฉลาดทางอารมณ์ คืออะไร และวิธีพัฒนา EQ ใน 2 นาที
บทที่ 2 วิธีฝึกสมาธิแบบ Google เพื่อพัฒนา EQ
บทที่ 3 ประโยชน์ของสติ และวิธีฝึกสติในชีวิตประจําวัน
บทที่ 4 การรู้จักตัวเอง และวิธีเพิ่มความมั่นใจในตัวเอง
บทที่ 5 การควบคุมอารมณ์ และวิธีฝึก 5 ขั้นตอน
บทที่ 6 วิธีสร้างแรงจูงใจให้ตัวเอง
บทที่ 7 ความเมตตา คืออะไร วิธีสร้างความเมตตา และความเข้าใจคนอื่น
บทที่ 8 เป็นผู้นำด้วยความเมตตา และทักษะทางสังคม (จบ)

ความเข้าอกเข้าใจ

สมองเราทุกคนมีสิ่งที่เรียกว่า “เซลล์กระจกเงา” ซึ่งจะทำงานเมื่อคุณกำลังทำกิจกรรมอย่างหนึ่ง และทำงานอีกครั้งเมื่อเห็นคนอื่นทำกิจกรรมเดียวกัน ซึ่งเป็นระบบประสาทที่ทำให้เกิดความเข้าใจและเรียนรู้ทางสังคม

นอกจากนั้นระบบประสาทของเรายังสามารถจำจองความเจ็บปวดของผู้อื่นได้ เช่น ถ้าคุณเห็นคนอื่นเจ็บปวด สมองส่วนสร้างความเจ็บปวดของคุณก็จะทำงานด้วย

นี่เป็นข่าวดีครับ เพราะตามธรรมชาติ สมองของเราถูกสร้างมาเพื่อให้เข้าอกเข้าใจผู้อื่นอยู่แล้ว (โดยเฉพาะกับคนที่คุณรัก)

ความเข้าอกเข้าใจ ไม่ใช่การวิเคราะห์สภาพจิต หรือการเดาสภาพจิตใจของคนอื่น เพื่อหาสาเหตุตามหลักการจิตวิทยา แต่คือการตั้งใจฟังอีกคนอย่างเต็มที่ พยายามทำความเข้าใจด้วยความหวังดี แต่ขณะเดียวกันก็เคารพความเห็นของอีกฝ่าย ถึงแม้ว่าจะไม่เห็นด้วยก็ตาม

อริสโตเติลกล่าวว่า “สิ่งที่ชี้ว่าจิตได้รับการฝึกฝน คือความสามารถในการพิจารณาความคิดหนึ่ง ทั้งที่คุณไม่ยอมรับมัน

ความเข้าอกเข้าใจยังมีประโยชน์สำหรับการตัดสินใจยากๆ ในโลกธุรกิจ

ตัวอย่างที่ดีคือ กรณีของบริษัท GE ซึ่งพนักงานได้รับการแจ้งล่วงหน้า 2 ปีว่าโรงงานจะถูกปิด และยังช่วยพนักงานหางานใหม่อย่างเต็มที่ ผลคือ อดีตพนักงาน GE ถึง 93% พอใจกับการช่วยเหลือของบริษัท และลงความเห็นว่าเป็นบริษัทที่น่าทำงานด้วย

วิธีเพิ่มความเข้าอกเข้าใจ

โดยธรรมชาติ เรามีความเข้าใจและเมตตากับสิ่งที่ใกล้เคียงกับตัวเองมากกว่า เช่น คนเชื้อชาติเดียวกับคุณ คนที่มีความเชื่อทางการเมืองคล้ายกันกับคุณ (มิน่า เราถึงดูโหดร้ายกับคนที่ความเชื่อทางการเมืองต่างกับเราเหลือเกิน – แอดมิน) ดังนั้นหน้าที่ของเราคือเพิ่มความเมตตาให้กับทุกคนครับ

คำถามคือ ทำยังไง?

วิธีสร้างนิสัยให้ได้ดังใจ

พระพุทธเจ้าทรงสอนเรื่องนี้ไว้ว่า “เมื่อใครก็ตามคิดและใครครวญสิ่งใดเป็นประจำ จิตของเจาก็จะโน้มเอียงไปหาสิ่งนั้น

หรือพูดง่ายๆ ก็คือ เราคิดยังไงก็เป็นคนอย่างนั้น หลักการเรื่องนี้ง่ายมาก ถ้าคุณปล่อยให้นิสัยอย่างหนึ่งเกิดขึ้นในหัวซ้ำๆ มันก็จะกลายเป็นนิสัยของคุณ เช่น

ทุกครั้งที่เจอคนอื่น คุณอยากให้เค้ามีความสุข (คือมีเมตตา) มันก็จะกลายเป็นนิสัยของคุณ หลังจากนั้นเมื่อคุณเจอผู้คน ความคิดแรกของคุณคืออยากให้เค้ามีความสุข

เมื่อมีนิสัยทางความคิดแบบนี้แล้ว มันจะพัฒนาไปเป็นสิ่งที่คุณแสดงออกด้วย คือ ความเมตตาจะปรากฏอยู่ในท่าทาง ใบหน้า คำพูด และทัศนคติของคุณ

อันที่จริงแค่ฝึกคิดแบบนี้ก็สร้างนิสัยทางจิตได้แล้ว แต่การฝึกอย่างเป็นขั้นตอนก็ได้ผลดีเช่นกัน

ความเมตตา คืออะไร

ทุพเต็น จินปะ ลังรี ล่ามที่ทำงานกับองค์ดาไลลามะอย่างยาวนาน ให้นิยามไว้ว่า เมตตา คือ จิตใจที่รับรู้ถึงความทุกข์ของผู้อื่น และอยากให้ความทุกข์นั้นได้รับการบรรเทา

การศึกษาพบว่า การอยากให้คนอื่นมีความสุข ก็ทำให้คุณเองก็มีความสุขด้วยครับ เหตุผลคือมนุษย์เป็นสัตว์สังคม สมองของเราถูกสร้างขึ้นเพื่อเข้าหาสังคม และการที่เราต้องมีสังคมเพื่ออยู่รอด มันก็มีเหตุผลที่การมีเมตตากับคนอื่นจะทำให้คุณมีความสุขไปด้วย

การฝึกความเมตตาฉบับกูเกิ้ล

เป็น 2 วิธีที่เรียกว่า

  • การฝึกมองความเหมือน
  • และการทำสมาธิด้วยความเมตตา

เตรียมตัวด้วยการนั่งสบายๆ จดจ่อที่ลมหายใจ 2 นาที หลังจากนั้นคิดถึงคนที่คุณให้ความสำคัญ จินตนาการให้เห็นภาพของเค้า จะใช้ภาพถ่าย หรือวิดีโอช่วยก็ได้ หลังจากนั้นอ่านข้อความต่อไปนี้ช้าๆ และหยุดเพื่อคิดตาม

การฝึกมองความเหมือน

  • คนคนนี้มีชีวิตจิตใจเหมือนกับฉัน
  • คนคนนี้มีความรู้สึกนึกคิดเหมือนกับฉัน
  • คนคนนี้เคยเจอความเสียใจ ผิดหวัง โมโห เจ็บปวด ทางร่างกายและจิตใจเหมือนกับฉัน
  • คนคนนี้อยากมีชีวิตที่ไม่มีความเจ็บปวดเหมือนกับฉัน
  • คนคนนี้อยากมีสุขภาพแข็งแรง มีคนที่รักเขา และมีความสัมพันธ์ที่สมหวังเหมือนกับฉัน
  • คนคนนี้อยากมีความสุขเหมือนกับฉัน

ทำสมาธิด้วยรักและเมตตา

  • ฉันอยากให้คนคนนี้มีพลัง มีหนทาง มีที่พึ่งทางใจและทางสังคม สามารถผ่านความยากลำบากในชีวิต
  • ฉันอยากให้คนคนนี้หลุดพ้นจากความเจ้บปวดทั้งปวง
  • ฉันอยากให้คนคนนี้มีความสุข เพราะเขาก็เป็นแค่คนคนหนึ่งเหมือนกับฉัน
  • (หยุดนิ่ง)
  • ฉันอยากให้ทุกคนที่ฉันรู้จักมีความสุข
  • (หยุดนิ่งนานๆ)

ปิดท้าย

  • สงบจิตใจ 1 นาที

การฝึกความเมตตาแบบดั้งเดิม

  • เริ่มด้วยการสงบจิตใจ แล้วท่องในใจว่า ขอให้ข้าพเจ้ามีความสุขกายสุขใจ รักษาตนให้พ้นจากทุกข์ภัยทั้งสิ้นเถิด
  • หลังจากทำไปได้พักหนึ่ง ให้นึกถึงคนที่คุณรัก แล้วท่องในใจว่า ขอให้คนคนนั้นมีความสุขกายสุขใจ รักษาตนให้พ้นจากทุกข์ภัยทั้งสิ้นเถิด
  • จากนั้นให้แผ่เมตตาให้กับคนทั่วไป คือคนที่คุณไม่รักและไม่เกลียด
  • หลังจากนั้น นึกถึงคนที่คุณเกลียด 1 คน แล้วแผ่เมตตาให้คนคนนั้น เช่น ผมเกลียดอรมาก ก็ท่องในใจว่า ขอให้อรมีความสุขกายสุขใจ รักษาตนให้พ้นจากทุกข์ภัยทั้งสิ้นเถิด
  • สุดท้ายแผ่เมตตาให้สัตว์โลก

ข้อดีของวิธีนี้ คือ คุณต้องแผ่เมตตาให้หลายคน กว่าจะถึงคนที่เกลียดจิตใจของคุณก็เริ่มมีความเมตตาแล้ว ซึ่งช่วยให้เกลียดศัตรูน้อยลง ส่วนตัวผมชอบวิธีของกูเกิ้ลมากกว่า แต่คุณสามารถเลือกฝึกได้ตามชอบครับ